sanatın bilgi verdiğini, yani bir enformasyon türü olduğunu, ya da bir tür iletişim olduğunu düşünmek isteyenler var. ama sanat, iletişim değildir; enformasyon ise hiç değildir. en az, asgari bir¸ enformasyonu iletmeden edemese bile, bilgi vermeye, enformasyona, hatta karşı-enformasyon denen şeye hevesli, değildir pek... iletişim ise sanatkârane filan değildir; tüm yaptığı insanlara neyi düşünmeleri neyi hissetmeleri, neyi yapmayı planlamaları gerektiğini söylemektir. enformasyon ise, insanlara bu söylenenleri yapabilmeleri için verilmesi zorunlu en az, asgari “yapma etme bilgisi”, asgari bir pedagojidir. sanat karşı-enformasyon da değildir; karşı-propaganda hiç değildir; çünkü onunla,devlet aygıtlarının bir salgısı olarak karşılaşmak işten bile değildir çoğu kez...

hayır, sanat bir iletişim değil, enformasyon, karşı-enformasyon filan değildir. bir tanım gibi davranamayacağım bir fikir ileri süreyim yine de; sanat, ölüme karşı dirençtir... ne türden bir direnç acaba? “lascaux” mağaralarında beş bin yıldır durup bekleyen duvar resimleri, işte direnmektir. ama ölüme karşı direncin ikinci bir tarzıyla bir buluşması vardır sanatın: yani insanların kavgasıyla; ölüme, tahakküme, baskılara karşı umutlu kavgasıyla... işte bach’ın müziği, rönesans sonrası kurumsallaşmış iki müziğin, kutsal, ilahi kilise müziğiyle onun karşıtı profan, saraylı, dünyevi müziğin seslerini bastırmaya çabalayan bir çığlıktır: defolun! ikiniz de çekip gidin!...

[gilles deleuze, iki konferans, terc. ulus baker]